muzeum Nałkowskich

50. rocznica śmierci Władysława Broniewskiego (1897-1962)

2012-02-07T05:22:00.000-08:00

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich "Dom nad Łąkami" w Wołominie uprzejmie zaprasza 11 lutego (w sobotę) 2012 r. o godz. 17.00 na spotkanie z Mariolą Pryzwan pt. "W słowach jestem wszędzie. Wspomnienia o Władysławie Broniewskim".

Zaproszenie na koncert

2012-01-24T04:09:00.000-08:00

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich w Wołominie uprzejmie zaprasza 28 stycznia (w sobotę) 2012 r. o godz. 17.00 na KONCERT PIEŚNI POLSKIEJ I NIEMIECKIEJ. Wystąpią: Tomasz Raff (bas) i Marta Kluczyńska (fortepian).

Remont w Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich

2011-10-14T03:58:00.000-07:00

Uprzejmie informujemy, że z powodu remontu Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich w Wołominie będzie nieczynne od 15 października do 15 listopada 2011 r. Odtworzeniowa wymiana stolarki okiennej wraz z listwowaniem i okiennicami realizowana będzie z dotacji na prace konserwatorskie otrzymanej z budżetu Powiatu Wołomińskiego oraz ze środków budżetu Gminy Wołomin i Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich.

2011-06-08T05:45:00.000-07:00

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich "Dom nad Łąkami" w Wołominie
uprzejmie zaprasza 11 czerwca (w sobotę) 2011 roku o godz. 17.00
na wykład
ks. prof. dr. hab. Jana Sochonia
pt. "O twórczości Karola Wojtyły" (Błogosławionego Jana Pawła II)

Światowy Dzień Poezji

2011-05-11T04:30:00.000-07:00

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich "Dom nad Łąkami" w Wołominie zaprasza 13 maja (w piątek) 2011 r. o godz. 18.00 na występ Olgi Vasilenko-Koevej. Spotkanie poprowadzi Aleksander Nawrocki - redaktor naczelny pisma "Poezja dzisiaj".

Wspomnienie o dawnym Wołominie

2011-03-30T04:08:00.000-07:00

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich w Wołominie uprzejmie zaprasza 8 kwietnia (w piątek) 2011 r. o godz. 18.00 na spotkanie pt. "Wspomnienie o dawnym Wołominie". Wspomnienia o Wołominie czytać będą Monika Kisła i Jerzy Łazewski. Spotkanie odbędzie się w ramach obchodów Dni Wołomina pod patronatem Burmistrza Wołomina. Działalność kulturalna Muzeum w 2011 roku jest finansowana przez Poszukiwania Nafty i Gazu Jasło Sp. z o.o. Oddział NAFTGAZ w Wołominie.

KONCERT FORTEPIANOWY

2011-02-24T01:45:00.000-08:00

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich "Dom nad Łąkami" w Wołominie ma zaszczyt zaprosić 6 marca (w niedzielę) 2011 r. o godz. 17.00 na KONCERT FORTEPIANOWY. Wystąpi MARTA KLUCZYŃSKA. W programie utwory: J. S. Bacha, L. van Beethovena, J. Brahmsa, B. Bartoka.

KONCERT KARNAWAŁOWY DLA PRZYJACIÓŁ

2011-02-09T03:47:00.000-08:00

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich "Dom nad Łąkami" w Wołominie serdecznie zaprasza 11 lutego (w piątek) o godz. 18.00 na "Koncert karnawałowy dla Przyjaciół". Wystąpią: Maryla Ochimowska-Teper (sopran koloraturowy) i Anna Kornacka-Kundziołka (fortepian).

Działalność kulturalna Muzeum w 2011 roku jest finansowana przez Poszukiwania Nafty i Gazu Jasło sp. z o.o. Oddział NAFTGAZ w Wołominie.

Jeszcze raz o Wł. St. Reymoncie, w 85. rocznicę śmierci

2010-11-23T02:31:00.000-08:00

W roku 165. rocznicy uruchomienia pierwszego odcinka drogi żelaznej warszawsko-wiedeńskiej
Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich "Dom nad Łąkami" w Wołominie oraz Polskie Stowarzyszenie Miłośników Kolei zapraszają 5 grudnia (w niedzielę) 2010 r. o godz. 17.00 na spotkanie pt. "Baby i kobiety w życiu Reymonta". Opowiadają: Maria Balicka, Agata Moczulska, Marek Moczulski. (Spotkanie przeniesione z 10 kwietnia 2010 r.).

Rok Ignacego Jana Paderewskiego

2010-10-15T09:43:00.000-07:00

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich "Dom nad Łąkami" w Wołominie uprzejmie zaprasza 16 października (w sobotę) 2010 r. o godz. 17.00 na koncert fortepianowy. Wystąpi Aleksander Dębicz - student IV roku Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie, uczeń prof. Elżbiety Tarnawskiej. W programie utwory F. Schuberta i I. J. Paderewskiego. Koncert odbędzie się z okazji 60. rocznicy śmierci Ignacego Jana Paderewskiego.

PREZENTACJE CHOPINOWSKIE

2010-10-09T07:24:00.000-07:00

"Prezentacje Uczestników XVI Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina" - 10 października (w niedzielę) 2010 r. o godz. 17.00 w "Domu nad Łąkami" wystąpi Denis Evstuhin (Sankt Petersburg - Rosja).

PREZENTACJE CHOPINOWSKIE

2010-10-08T04:47:00.000-07:00

"Prezentacje Uczestników XVI Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina": 9 września (w sobotę) 2010 r. o godz. 17.00 w "Domu nad Łąkami" wystąpi
Mei-Ting Sun (Stany Zjednoczone).

PREZENTACJE UCZESTNIKÓW XVI MIĘDZYNARODOWEGO KONKURSU PIANISTYCZNEGO IM. FRYDERYKA CHOPINA

2010-09-09T05:50:00.000-07:00

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich w Wołominie zaprasza na "PREZENTACJE UCZESTNIKÓW XVI MIĘDZYNARODOWEGO KONKURSU PIANISTYCZNEGO IM. FRYDERYKA CHOPINA". Koncerty w "Domu nad Łąkami" odbędą się 18 września (w sobotę) o godz. 17.00, 25 września (w sobotę) o godz. 17.00, 9 października (w sobotę) o godz. 17.00 i 10 października (w niedzielę) o godz. 17.00.
Sponsorzy "PREZENTACJI CHOPINOWSKICH" w Wołominie: Spółdzielczy Bank Rzemiosła i Rolnictwa (sponsor główny), Starosta Wołomiński, Burmistrz Miasta Kobyłka, JOKO COSMETICS, Hydro-Instal Przedsiębiorstwo Robót Budowlano-Instalacyjnych, NAFTGAZ Oddział Wołomin, Zakład Energetyki Cieplnej w Wołominie.

"Cała Polska czyta dzieciom"

2010-05-20T04:39:00.000-07:00

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich "Dom nad Łąkami" w Wołominie serdecznie zaprasza 29 maja (w sobotę) 2010 r. o godz. 11.00 dzieci (i rodziców) na spotkanie pt. "Zwierzątka pani Zofii". Czytamy książkę Zofii Nałkowskiej pt. "Między zwierzętami".

200.ROCZNICA URODZIN FRYDERYKA CHOPINA

2010-05-07T02:01:00.000-07:00

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich "Dom nad Łąkami" w Wołominie serdecznie zaprasza 22 maja (w sobotę) 2010 r. na spacer "WARSZAWSKIM SZLAKIEM FRYDERYKA CHOPINA". Oprowadzać będzie warszawski przewodnik-senior inż. Marian Stefaniak. Zgłoszenia oraz szczegółowy program wycieczki można otrzymać w Muzeum lub telefonicznie (w godzinach otwarcia Muzeum, tj. od wtorku do niedzieli w godz. 10.00-15.00) lub muzeum.nalkowskich@neostrada.pl

85. rocznica śmierci Wł. St. Reymonta

2010-03-31T05:17:00.000-07:00

W roku 165. rocznicy uruchomienia pierwszego odcinka drogi żelaznej warszawsko-wiedeńskiej Polskie Stowarzyszenie Miłośników Kolei oraz Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich "Dom nad Łąkami" w Wołominie zapraszają na spotkanie pt. "BABY I KOBIETY W ŻYCIU REYMONTA". Prowadzenie: Maria Balicka i Agata Moczulska, listy Reymonta przeczyta: Marek Moczulski. Spotkanie odbędzie się w "Domu nad Łąkami" 10 kwietnia (w sobotę) 2010 r. o godz. 17.00.

KONCERT KAMERALNY

2010-03-21T02:59:00.000-07:00

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich "Dom nad Łąkami" w Wołominie uprzejmie zaprasza 28 marca (w niedzielę) 2010 r. o godz. 17.00 na KONCERT MUZYKI KAMERALNEJ w wykonaniu ELEN DUO. Wystąpią: Piotr Ptak (klarnet) i Eugenia Kwon (fortepian). W programie: R. Schumann, C. Debussy, Ch. M. Widor, F. Poulenc, K. Penderecki.

Zaproszenie na koncert

2010-01-14T05:43:00.000-08:00

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich "Dom nad Łąkami" w Wołominie serdecznie zaprasza 14 lutego (w niedzielę) 2010 r. o godz. 17.00 na "KONCERT WALENTYNKOWY". Wystąpią: Lee Su-kyeung - sopran, Joanna Kawalla - skrzypce, Beata Drzewiecka - fortepian, Szymon Kawalla - prelekcja.

"Cała Polska czyta dzieciom"

2010-01-14T05:35:00.000-08:00

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich "Dom nad Łąkami" w Wołominie zaprasza dzieci (i rodziców) na spotkanie z poetką Ireną Rybak pt. "Wierszyki spod peleryny czyli w Zwierzaczkowie..." Spotkanie odbędzie się 13 lutego (w sobotę) 2010 r. o godz. 11.00.

Wykład Hanny Kirchner

2009-12-03T04:31:00.000-08:00

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich "Dom nad Łąkami" w Wołominie zaprasza 12 grudnia (w sobotę) 2009 roku o godz. 17.00 na wykład prof. Hanny Kirchner poświęcony życiu i trwórczości Zofii Nałkowskiej w 55. rocznicę śmierci Pisarki.

Festiwal Poezji Słowiańskiej

2009-10-13T02:47:00.000-07:00

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich "Dom nad Łąkami" w Wołominie zaprasza
25 października (w niedzielę) 2009 r. o godz. 18.00 na spotkanie z Natalią Barabanszczykową z okazji Festiwalu Poezji Słowiańskiej. Natalia Barabanszczykowa mieszka w Kiszyniowie (w Mołdawii). Jest poetką, kompozytorką, piosenkarką, laureatką wielu konkursów i festiwali. Śpiewa utwory m.in. Bułata Okudżawy, rosyjskie romanse, a także utwory polskich poetów i kompozytorów oraz nasze piosenki ludowe. Kieruje młodzieżowym zespołem "Rapsodia", wydała kilka płyt. Uczestniczyła w Festiwalu Poezji Słowiańskiej w Warnie, gdzie w konkursie "Słowiańskie pieśni" zajęła pierwsze miejsce oraz otrzymała nagrodę pisma "Poezja dzisiaj".

Zaproszenie na promocję książki

2009-06-03T01:22:00.001-07:00

Uprzejmie informujemy, że promocja książki "Życiorysy z Wołominem związane...(Historia miasta pisana ludzkimi losami)" pod redakcją Marzeny Kubacz i Agaty Sobczak odbędzie się 21 czerwca (w niedzielę) 2009 r. o godz. 11.00 w Miejskim Domu Kultury w Wołominie.

Spotkanie poetycko-muzyczne

2009-05-25T04:33:00.000-07:00

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich "Dom nad Łąkami" w Wołominie wraz z Zespołem Szkół nr 4 im. Marynarki Wojennej RP w Wołominie serdecznie zapraszają 5 czerwca (w piątek) 2009 r. o godz. 18.00 na spotkanie z cyklu "Prezentacje kulturalne". Wystąpią nauczyciele z Zespołu Szkół nr 4 im. Marynarki Wojennej RP w Wołominie: Grzegorz Hetnar (gitara), Iwona Niemyjska (poezja), ks. Stanisław Rychowiecki (flet, śpiew), Grażyna Wiśniewska (poezja), Anna Zakrzewska (fortepian). Po występie zapraszamy na otwarcie wystawy prac nauczycieli z Zespołu Szkół Nr 4 im. Marynarki Wojennej RP w Wołominie: Wioletty Łęckiej (rękodzieło), Agnieszki Piaseckiej (akwarela), Marii Jolanty Romanowskiej (malarstwo olejne), Lidii Szlachty (origami).

Zaproszenie na koncerty

2009-05-18T10:19:00.000-07:00

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich w Wołominie uprzejmie zaprasza na koncerty organizowane przez Prywatną Szkołę Muzyczną im. Witolda Lutosławskiego w Wołominie: 22 maja (w piątek) 2009 r. o godz. 18.00 (koncert dyplomowy), 23 maja (w sobotę) 2009 r. o godz. 12.00 (występ klasy fletu prof. Moniki Walter z okazji Dnia Matki) oraz 31 maja (w niedzielę) 2009 r. o godz. 16.00 (koncert dyplomowy). Wszystkie koncerty odbędą się w siedzibie Muzeum, wstęp wolny.

ROK SŁOWACKIEGO

2009-05-07T04:13:00.000-07:00

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich "Dom nad Łąkami" w Wołominie zaprasza 16 maja (w sobotę) 2009 r. o godz. 18.00 na wykład Aleksandra Nawrockiego pt. "Juliusz Słowacki (1809-1849)". Spotkanie odbędzie się z okazji ROKU SŁOWACKIEGO oraz IX Światowego Dnia Poezji pod patronatem UNESCO.

KONCERT NOWOROCZNY

2009-01-02T03:47:00.000-08:00

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich w Wołominie zaprasza
10 stycznia (w sobotę) 2009 r. o godz. 18.00 na uroczysty
KONCERT NOWOROCZNY
w wykonaniu Martyny Kępińskiej (wiolonczela) Agnieszki Kulikowskiej
(fortepian) i Agnieszki Wendy (skrzypce).

Zaproszenie na spotkanie poetyckie

2008-11-22T04:43:00.000-08:00

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich "Dom nad Łąkami" serdecznie zaprasza na spotkanie poetyckie z Izą Marciniak pt. "Rozmowy z Bogiem" w niedzielę 7 grudnia 2008 roku o godz.17.00

Anielska poduszka

Dlaczego skubiesz piórka Aniołowi?
Co Ci do głowy przyszło, Kochanie?
"Poduszkę chciałem z nich sobie utkać.
Miałbym wówczas anielskie posłanie."

Śniłyby mi się sny świętsze, kolorowe.
Nawet marzenia by mi się spełniały.
Oh, gdybym miał anielską poduszkę...
Kłopoty i troski by w niej usypiały.

Co by było, gdybyśmy wszyscy
Aniołom Stróżom pióra wyskubali...
Przestałyby unosić się do Nieba -
pełne troski na ziemi by pozostały.

Iza Marciniak pisze wiersze o tematyce religijnej, wydała min. "Z mocą Ducha Świętego", "Jezu moja Miłości", "Wołanie do Boga", "Anielskie modlitwy" i "Rozmowy z Bogiem". Jest osobą niepełnosprawną poruszającą się na wózku inwalidzkim.

Zaproszenie na promocję "Rocznika Wołomińskiego"

2008-10-30T06:15:00.000-07:00

Uprzejmie informujemy, że 11 listopada o godz. 11.00 w Miejskim Domu Kultury przy ul. Mariańskiej 7 w Wołominie odbędzie się promocja 4 tomu "Rocznika Wołomińskiego". Serdecznie zapraszamy.

Spotkanie z Andrzejem Rochem Żakowskim

2008-10-15T05:04:00.000-07:00

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich "Dom nad Łąkami" w Wołominie serdecznie zaprasza 25 października (w sobotę) 2008 r. o godz. 17.00 na spotkanie z Andrzejem Rochem Żakowskim.
Andrzej R. Żakowski jest poetą i publicystą zrzeszonym w Polskim Związku Niewidomych, Towarzystwie Pomocy Głuchoniewidomym. Założył Klub Twórczości "Żar" działający przy PZN. Nagradzany i wyróżniany w wielu konkursach literackich. Animator i organizator licznych przedsięwzięć kulturalnych. W 2005 r. wydał tomik poezji pt. "Spójrz w jego oczy...".

Wołomin wielokulturowy

2008-09-16T05:42:00.000-07:00

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich "Dom nad Łąkami" w Wołominie uprzejmie zaprasza 20 września o godz. 18.00 na seminarium pt. "Wołomin wielokulturowy". Gościem honorowym spotkania będzie Eugenia Lipman - żona wybitnego operatora filmowego Jerzego Lipmana (1922-1983). Spotkanie odbędzie się w ramach obchodów Europejskich Dni Dziedzictwa.

Koncert w Muzeum

2008-06-20T01:56:00.000-07:00

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich "Dom nad Łąkami" w Wołominie zaprasza 3 lipca (czwartek) br. o godz. 19.00 na recital Małgorzaty Grzesiewicz Sałacińskiej - sopran. Przy fortepianie - Witold Wołoszyński. W programie: St. Moniuszko, G. Faure, I. J Paderewski, E. Grieg, R. Schumann, M. Karłowicz.

Twórczość Elżbiety Łysoniewskiej

2008-06-04T01:01:00.000-07:00

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich "Dom nad Łąkami" w Wołominie zaprasza 16 czerwca (sobota) o godz. 18.00 na otwarcie wystawy "Twórczość Elżbiety Łysoniewskiej". W trakcie wieczoru Jan Polkowski będzie czytać wiersze ze swojego tomu pt. "Życie jest prawdą"

Wstęp bezpłatny

Koncert Poetów

2008-05-02T01:03:00.000-07:00

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich w Wołominie zaprasza 12 maja (sobota) o godzinie 18.00 na "Koncert Poetów", stworzony specjalnie dla miłośników piosenki literackiej, poetyckiej i aktorskiej. Będą to przepiękne piosenki poetów, którzy już odeszli, ale ich twórczość jest i będzie zawsze. Piosenka literacka to przecież nie tylko piękny tekst, ale również muzyka. Zapraszamy na nastrojowy koncert ze znanymi i lubianymi piosenkami: Włodzimierza Wysockiego, Bułata Okudżawy, Jonasza Kofty, Jacka Kaczmarskiego, Jacquesa Brela, Georgesa Brassensa i innych.

Wystąpią: Justyna Bacz, Andrzej Ozga i Marek Bartkowicz, przy fortepianie - Robert Obcowski.

Wstęp bezpłatny.

Stanisław Szpotański - zapomniany pisarz

2008-03-12T01:32:00.000-07:00

W Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich w Wołominie odbył się wieczór literacki poświęcony Stanisławowi Szpotańskiemu - zmarłemu w Kobyłce historykowi, pisarzowi i politykowi. „Stanisław Ryszard Szpotański (1880 - 1936) zapomniany pisarz” - spotkanie pod tym tytułem poprowadziła Maria Balicka - sekretarz Towarzystwa Przyjaciół Miasta Kobyłka. Pani Maria jest równocześnie współautorką książki o artyście, której fragmenty czytał Marek Moczulski.

Niewiele osób ma świadomość tego, kim był Szpotański, czym zasłużył się dla kraju, w jaki sposób związany był z naszymi okolicami. Wszystko wyjaśniło się na wieczorze literackim.

Urodził się w Suchcicach koło Łodzi, zmarł w Kobyłce. Był historykiem, publicystą, powieściopisarzem oraz działaczem politycznym. - Napisał prace źródłowe z dziejów romantyzmu, powieści historyczne, dramaty. Wywodził się z rodziny patriotycznej. Znał się z Józefem Piłsudskim. Jako wolny słuchacz studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim, nigdy jednak nie zdobył wyższego wykształcenia. Stanisław zawsze lepiej czuł się w zaciszu, wśród książek - opowiada Maria Balicka - Interesował się dobą romantyzmu. Gdy w Paryżu zastała go I wojna światowa musiał opuścić to miasto. Znalazł się w Bretanii, gdzie kontynuował swe dzieło „Adam Mickiewicz i jego epoka”. Pomagał mu przy tym syn wieszcza Władysław - dodaje pani Maria. Zażyłość obu panów przerodziła się w przyjaźń do tego stopnia, że Mickiewicz z żoną zostali chrzestnymi syna Szpotańskiego.

A kiedy los sprowadził pisarza w nasze tereny? - Gdy w 1925 roku Stanisław Szpotański wrócił na stałe do Polski, chciał zrealizować swe marzenia o powrocie na wieś - mówi Balicka - Kupił działkę w Międzylesiu koło Tłuszcza i tam się osiedlił. W 1928 roku przeprowadził się do Kobyłki.
- Szpotański powiedział kiedyś: „Cała moja praca to studium nad człowiekiem, nad duszą ludzką (…)”. I widać to w jego pracach. Nawet największym nie stawia pomników - mówi pani Maria - jego bohaterami są zwyczajni ludzie, których nie idealizuje. Pokazuje ich takich, jakimi byli, żywych, autentycznych. Pisarz w swych utworach postacie fikcyjne stawia obok historycznych. Tworzył również literaturę współczesną, która ukazywała go jako wybitnego moralistę - mówi Maria Balicka. W naszym kraju Stanisław Szpotański jest jednak wciąż postacią zapomnianą…

artykuł z Życia Powiatu Wołomińskiego

Światowy Dzień Poezji

2008-03-06T00:05:00.000-08:00

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich "Dom nad Łąkami" w Wołominie zaprasza w ramach obchodów Światowego Dnia Poezji, 24 marca br. o godz 18.00 na spotkanie z poetą i podróżnikiem Sebastianem Łabędą. W trakcie wieczoru odbędzie się pokaz slajdów, będący zapisem podróży odbytych przez poetę. Spotkanie poprowadzi Aleksander Nawrocki, redaktor naczelny pisma "Poezja dzisiaj".

27 marca (wtorek) o godz 18.00 zaprasza na promocję książki Marioli Pryzwan pt. "Wypisałam całą siebie. Maria Dąbrowska we wspomnieniach". Fragmenty ksiązki będzie czytać Stanisława Celińska.
Informujemy, iż od 24 marca br (sobota) można oglądać wystawę pt. "Wołomińskie Monidła" Scenariusz Marzena Kubacz, reprodukcje wykonała Katarzyna Humińska.

Dlaczego warto dziś czytać Nałkowską?

2007-07-15T23:37:00.000-07:00

Czy ten tytuł to pytanie, czy wezwanie? Wątpliwość czy pewność?

Mówię to przecież w muzeum, gdzie czci się cienie wielkich ludzi i odkurza przedmioty dotykane ich dłonią - czasem zaledwie substytuty rzeczy, wśród których żyli. Komu urządzają muzeum - ten już klasyk, choć piewca wieku XX-tego. Ale ten już sięga schyłku.

Młyny historii mielą tak szybko - gdzie nasze doświadczenie, a gdzież ona? Czy klasyk może być współczesny, czy też zawsze niesie nauki czasu minionego?

Zdanie tytułowe można akcentować rozmaicie: na słowie "dlaczego" lub na słowie "warto". Ja wybieram pytające "dlaczego", bo "warto" leży dla mnie w założeniu. "Dlaczego" łączy mi się raczej z "dziś", żywię bowiem przekonanie, że twórczość Nałkowskiej nie jest do końca odczytana. Należała do pisarzy, którzy wyprzedzają swój czas, choć nowe treści zamykała w formę klasyczną, pełną ładu, daleką od jaskrawych eksperymentów. Toteż jej współcześni nie wyczerpali wszystkich znaczeń jej dzieła, a epoka realnego socjalizmu tylko je okaleczyła. A teraz inne znowu względy ideologiczne zaślepiają oczy...

Książki autorki Granicy komentowały zawsze teraźniejszość, szły krok w krok za swoim czasem, ale to nie spowodowało ich przedawnienia. Ta doraźność historyczna służyła pisarce zamyśleniu nad tym, jak to bywa z człowiekiem, ze zbiorowością, nie tylko tu i teraz i nie dlatego - lecz z tej prostej przyczyny, że jest człowiekiem właśnie. Nałkowska pokazuje wrzącą przemienność świata i zarazem to, co trwa w niej - "uporczywie ludzkie".

Warto ją czytać na przykład dlatego, że mówi o rzeczach tego świata, które ciągle się odradzają, są dylematami i naszego czasu, naszą narodową i społeczną dolą, udręką i trwogą. Co czytamy w powieści o przewrotnie salonowym tytule Romans Teresy Hennerft.

Toż to krajobraz po bitwie, przewrót społeczny, budowanie niepodległego państwa, drapieżny kapitalizm, korupcja polityków, afery, intrygi, nowe fortuny i krach dawnych hierarchii społecznych. A także bolesne pytanie: gdzie są nasi niedawni bohaterowie, co stało się z ideowymi bojownikami o nową Polskę? Czyż to nie nasze dzisiejsze zmory? Wszyscy zmienili się tak, jak ten minister, dawny konspirator z Niedobrej miłości, jak ten absolwent Sorbony, pełen najświetniejszych idei i głębokich zasad, co zostaje człowiekiem kariery i władzy, czyli bohater Granicy.

Rzadko kto czyta Granicę jako niezwykle przenikliwą i aktualną powieść o anatomii władzy, o tym, jakich ma kapłanów i jakie ofiary, co ma, czy ma cokolwiek wspólnego z moralnością. Romans Teresy Hennert był najwcześniejszą diagnozą stanu rzeczy w wymodlonej Niepodległej, wcześniejszą o dwa lata od Przedwiośnia. Powieść Żeromskiego wryła w pamięć społeczną ten dramatyczny, filmowy obraz: pochód tłumu prostych ludzi na Belweder - siedzibę władzy i postać inteligenta-przywódcy i sumienia, który z własnego nadania, nie z wyboru tej prącej przed siebie masy, staje na jej czele. Dziś w ten obraz różne wskakują sylwetki, a Belweder wciąż jest symbolem tym samym. Tymczasem Nałkowska w swojej wielkiej powieści dyskretnie, ironicznie tę sławetną scenę przywołuje i odwraca.

W szybie ratuszowych drzwi, których dopada prezydent miasta, widać manifestację i jego sylwetkę: w odbiciu wydaje się, że stoi na ich czele - w istocie przed nimi uciekał. Które to kolejne polskie pokolenie przeżywa degradację idei i ludzi, problem zmiany tożsamości i zdrady?

Warto też dzisiaj przyjrzeć się owemu międzywojennemu kapitalizmowi w biednej, ciemnej, bezdomnej Polsce - manifestanci oskarżali wszak prezydenta o zaniechanie budowy tanich mieszkań i o bezrobocie - i symbolicznej kamienicy pani Kolichowskiej, gdzie pod podłogą właścicieli gnieżdżą się wydziedziczeni.

A kto w naszym sienkiewiczowskim kraju tak przenikliwie dostrzegł groźbę nacjonalizmu, jak Nałkowska, gdy w zapomnianej dziś powieści Hrabia Emil rozważała zjawisko wojny i "osobowości militarnej", a potem w "powieści internacjonalnej" - Choucas, w której zgromadziła kuracjuszy szwajcarskiego sanatorium, chorych w istocie na swoje ojczyzny bardziej niż na schorzenia ciała. Są wśród nich zwycięzcy i przegrani l wojny światowej, są świadkowie ludobójstwa w Armenii, wygnańcy z małego, podbitego przez sowieckie mocarstwo kraju, są też przedstawiciele kolonialnej cywilizacji panów, Francuzi z Maroka.

W dobie wszelkich fundamentalizmów i endemicznej plagi walk etnicznych gorzka wiedza Nałkowskiej o tym, że patriotyzm przywykło się mierzyć siłą nienawiści do innego narodu, a obie walczące strony tak samo modlą się do Boga o zwycięstwo, rozrywając go między siebie - ta wiedza nabiera palącej wagi i aktualności.

Skutki pokazała przecież w Medalionach - nie tylko zapisując niewyobrażalne cierpienia ocalałych, lecz także pokazując odkształcenia w świadomości ofiar, jak tego np. pracownika wytwórni mydła z ludzkiego tłuszczu, który podziwia Niemców za to, że potrafili zrobić coś, "można powiedzieć: z niczego". To znaczy z ludzi. Jak w obrazie kobiety cmentarnej, której przesąd antysemicki pozwala znieść i usprawiedliwić okrutne obrazy zagłady getta, których nie mogą już wytrzymać jej ludzkie oczy. Czy jest przedawniony ten głos pisarki w dobie Bośni i skinheadów Tejkowskiego, chłopców Bryczkowskiego i wiadomych napisów na murach i przystankach naszych miast?

Jak lęgnie się zło w ludziach i między ludźmi i jaka jest jego natura, społeczna czy głęboko tkwiąca w bezrozumnym, pierwotnym popędzie agresji - to pytanie pisarka stawiała sobie w wielu swych utworach. Oglądała ten problem z różnych stron, bo oblicza zła są niepoliczone. W cyklu opowiadań więziennych Ściany świata pokazywała np. zbrodnie ukarane, ileż razy ponad winę, i te bezkarne, ukryte, możliwe w każdym. To samo zjawisko ukazała w sztuce Dzień jego powrotu. Wiedziała poza tym, że zło rodzi się nie tylko w człowieku, skrywa się też w istocie bytu, w jego biologicznej nietrwałości, w przemijaniu, w zasadzie "życia-ku-śmierci".

Mówiłam już o tym, że dzisiejsza lektura Nałkowskiej pomaga zrozumieć nasze teraźniejsze potyczki i rozczarowania. Nie tylko przez proste analogie historyczne, przez powtarzalność procesów społecznych. Może bardziej jeszcze przez to, że pisarka docieka stale, jaki jest człowiek, z czego się składa, co nim porusza - siły instynktu czy nakazy kultury. Czy jest taki, jakim go matka zrodziła, to jest, jakie przekazała mu geny, czy tworzą go również i nieustannie odmieniają inni ludzie. Czym jest jego świadomość, ta najbardziej twórcza moc człowieka, zdolna także do najgroźniejszej destrukcji.

Nałkowska należy bowiem do tej czołówki pisarzy XX-wiecznych, którzy od opisywania rzeczywistości zwrócili się ku wnętrzu człowieka i zaczęli badać sposoby, jakimi on tę rzeczywistość poznaje i to, jak ona się zmienia w jego widzeniu. Nazywano to kiedyś, z intencja karcąca, psychologizmem. Ale dziś właśnie, gdy wyzwoliliśmy z terroru "rozumnej" historii, z owego wzgardliwego zawołania "jednostka zerem, jednostka bzdurą", a osoba, jej wolność i prawa stanowią znowu wartość fundamentalną, nowatorstwo duszoznawcze Nałkowskiej objawia się w pełni i przyciąga uwagę bardziej niż kiedykolwiek. U końca wieku rośnie bowiem potrzeba nowego wzorca kultury, w którym człowiek odnajdzie się jako cząstka wielkiego wszechświata, jako mikrokosmos powiązany tysięcznymi nićmi z nieobjętą całością istnienia. Od półwiecza narasta wiedza o ludzkiej osobowości, o tajemnicach psychiki, o ranach, które zadaje jej cywilizacja współczesna, o sposobach jej uzdrawiania. Nowoczesna psychoterapia staje się propozycją nowego modelu życia, nowego wzoru kultury i cywilizacji, przyjaznego wobec ziemi i nieba, których jesteśmy dziećmi.

Nałkowska odkryła, że osobowość człowieka powstaje między ludźmi, że jest ruchoma i przemienna w czasie. Że świadomość człowieka wytwarza różnorakie maski i kostiumy, by obłaskawić fakty życia, nagiąć je do swojego widzenia - pokazała to zwłaszcza w Charakterach. Jeszcze przed Gombrowiczem stwierdziła, że człowiek jest stwarzany przez drugiego człowieka, że istnienie innych, ich stosunek do nas, sama ich jakość, nawet myśl o nich, wprowadzają zmiany w naszym wnętrzu. Wszystko jedno czy będzie to najintymniejsze z drugim obcowanie - w miłości, czy wszelkie inne społeczne związki z drugą osobą czy z grupą. W powieści Niedobra miłość, a potem w Granicy, pokazała, że spotykamy się z innymi ludźmi wypełniając jakąś rolę społeczną. Wykonujemy wszyscy tę rolę, od maleńkości do śmierci: rolę dziecka, ucznia, rodzica, małżonka, rolę członka grupy, przedstawiciela zawodu, żołnierza, ideologa, człowieka władzy itd. "Nie jest się takim, jak myślimy o sobie my, jest się takim, jak miejsce, w którym się jest" - mówi jedno z tych zwięzłych, aforystycznych zdań, z których tak słynie Nałkowska. A ta właśnie prawda objawia się w przedśmiertnym błysku świadomości bohaterowi Granicy.

Wymieniam te odkrycia Nałkowskiej tylko przykładowo, bo jest ich tyle. Zresztą nie wyczerpują listy powodów, dla których dziś czytana Nałkowska potrafi olśnić i zadziwić. Była więc czujną i przenikliwą badaczką życia społecznego, zawsze jednoczyła się z doświadczeniem powszechnym narodu. Ale jednocześnie historyczne realia oglądała z filozoficznego dystansu, widziała poza nimi odwieczne prawa egzystencji. W podwójne oblicze kondycji ludzkiej - miłość i śmierć - spoglądała od młodości z fascynacją i grozą. U progu dojrzałości, gdy przeniosła spojrzenie z siebie na innych ludzi, zobaczyła, że wszyscy obracamy się w tym samym kole wiecznie odnawiającego się życia, l w Domu nad łąkami tę epicką perspektywę potrafiła pomieścić w prostej, spokojnej opowieści, w której spojrzenie dziecka, odkrywającego świat, miesza się z zamyśloną relacją dorosłego. Biją tu dwa zegary narracji - czasu teraźniejszego i dokonanego. Na tych mazowszańskich łąkach i torfowiskach, u stóp wyniesionego nad nie domku pisarki, powtarza się i przemija życie coraz to innych państwa Dziobaków. l to przechodnie nazwisko, nadane im przez gromadę, mówi o tożsamości losu. Toczą się tu też dzieje Magdy, nieokiełznanej miłośnicy, godnej w swoim nieustraszonym spełnianiu nakazów instynktu.

W książkach Nałkowskiej miłość jest stale obecna. Nie tylko jako główna siła sprawcza istnienia, ale też jako wyobrażenie człowieczego współistnienia, najdonioślejszej komunikacji między ludźmi i mocy, która stwarza i zabija. Jakże często jest to niedobra miłość, jakby była ona tylko obietnicą, za którą się wciąż podąża, a stale jest niepochwytna. W niejednej z książek Nałkowskiej finałem jest zbrodnia miłosna - jakby dopiero unieruchomienie przedmiotu miłości mogło zaspokoić wieczną do niego tęsknotę.

Nałkowska rozumiała bowiem do głębi tragizm życia. Ale jej miłość do świata, szczęście istnienia, radość z drugiego człowieka, braterstwo z wszelkim żywym stworzeniem, stale nad tą mroczną wiedzą tryumfuje. Polem ścierania się tych dwóch współistniejących w niej wątków jest zwłaszcza niezwykła, pionierska powieść z 1939 roku, Niecierpliwi. Poznali się wtedy na niej w pełni tylko dwaj wielcy pisarze: Bruno Schulz i Jarosław Iwaszkiewicz, który nazwał ją arcydziełem. Jest to wstrząsająca przypowieść o Rodzinie Człowieczej, która niczym obrazy Boscha ukazuje wszystkie straszliwości istnienia. Jest to kronika rodu Szpotawych - a to symboliczne nazwisko oznacza "koślawych" na wszelki sposób, wcielających różnorakie odmiany tragizmu i zła egzystencji. Jeden z nich, Jakub, główna postać, czy raczej - świadomość - utworu, to mały urzędnik, jak ze świata Kafki czy Dostojewskiego, Nikt i Każdy.

Podobnie jak inni "niecierpliwi", szaleńcy i samobójcy, nie może on przystać na niedoskonałość świata, na stałe współistnienie w nim dobra i zła, nienawiści i miłości. Przedstawia sobą jednocześnie tego szarego człowieka, zagrożonego stale przez absurd, zło i ból egzystencji, oraz kliniczne studium dezintegracji osoby, sprawionej przez urazy dzieciństwa, przez niedostatek miłości u zarania życia. Zło, okrucieństwo, cierpienie, strach przed światem rodzi się bowiem z braku miłości i nie pozwala jej przyjąć, gdy ona wreszcie do nas przychodzi. Dzieje miłości Teodory i Jakuba, kończącej się zabójstwem, i miłości Teodory i Albina, radośnie zgodnej z rytmem bytu, z wiosennym rozkwitem natury, to znowu dwie prawdy o człowieku, jakie nam Nałkowska odkrywa.

A jeszcze warto ją dziś czytać dla ostatniego, rozległego i jakby mimowolnego dzieła - jej ponad półwiecznych Dzienników. To wielka powieść o sobie samej, najciekawszej bohaterce jej twórczości.

Tu także, w tej panoramie trzech formacji historycznych i epok kultury, w odmianach i przypadkach biografii intymnej sprawdza się podwójna perspektywa pisarstwa Nałkowskiej: dziejowa, socjologiczna i prywatna, egzystencjalna. Jest to portret osobowości twórczej, intelektualistki, uczestniczki dziejów, ale przecież w jej rysach rozpoznajemy też siebie, w jej radościach i goryczach odnajdziemy własne doświadczenie człowiecze. Dzienniki Nałkowskiej są księgą na wszystkie pory życia. Od wyznań zwycięskiej, pysznej, szukającej swego "ja" młodości, poprzez bolesne dojrzewanie, inicjację w miłość i śmierć, po dorosłość, bycie w apogeum życia, triumfy i sławę, miłości i zdrady, a także skradający się cień przemijania i lęk utraty. A potem katastrofa wojenna, wielka próba człowieczeństwa, codzienna wojna cywilna z wrogiem Warszawianki, Polki, pisarki, l wreszcie dwuznaczna radość ocalenia, odbudowy, złudzeń i nadziei, życie na cmentarzysku, w nowym świecie, na który trudno się zgodzić, w starości, którą jeszcze trudniej oswoić...

Są to dzieje niezwykłego człowieka, ale także dzieje kobiecości, jakże pasjonujący dokument dzisiaj, gdy samoświadomość kobiet stała się tak pasjonującym zagadnieniem. A to właśnie Nałkowska zaproponowała zupełnie nowy w naszej kulturze model kobiecości, ostro polemiczny wobec tego, który wytworzyli na swój użytek mężczyźni, najjaskrawiej uosobiony w sienkiewiczowskiej Maryni Połanieckiej. Nie był to portret emancypantki, wyśmiany przez Prusa, także Nałkowskiej niemiły. Nie chciała zrównania z mężczyznami, żądała uznania wartości tego, co w kobiecie odrębne, równouprawnienia w miłości i normach moralnych, w wolności myślenia i władania sobą. Gdzież jednak podziały się te "kobiety", "rówieśnice" i "Narcyze" młodości, gdy zjawiła się "niedobra miłość" i "dom kobiet", narkotycznie uzależnionych od mężczyzny? Jak ona sama realizowała swój feministyczny program, co wynika z jej kobiecego-człowieczego życiorysu? Czytajmy Dziennika.

Czy do czytania dziś Nałkowskiej nie zachęca jej sztuka pięknego pisania, strumień krystalicznej polszczyzny, aforystyczne formuły dojrzałej życiowej mądrości, prostota pełna skupionej uwagi i czułości dla drugiego człowieka, dla drobnych nawet zjawisk bytu, podniesionych do rangi symbolu? Czy słychać to pytanie w zgiełku telewizorów?

doc. dr hab. Hanna Kirchner

Muzeum - galeria zdjęć

2007-07-08T06:15:00.000-07:00

Po co nam muzeum

2007-03-01T01:40:00.000-08:00

W październiku 1992 roku uroczyście otwarto Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich w Wołominie. Nie było wtedy w naszym powiecie - poza Tłuszczem - tradycji muzealnych. Z biegiem lat placówka została zaakceptowana przez opinię społeczną.

Choć dzisiaj nikt nie kwestionuje jej istnienia, warto zadać pytanie, czy jest potrzebna? Dziesiąta rocznica to właściwy czas do stawiania pytań, do dokonywania podsumowań. Po co muzeum istnieje, czym się zajmuje, w jaki sposób pracuje, jaki jest zakres jego działania i jakie ma zamierzenia?

Celem muzeum jest przede wszystkim OCHRONA DÓBR KULTURY dla przyszłych pokoleń. Oraz EDUKACJA. Muzeum działa w zasadzie w celu bardzo szeroko rozumianej edukacji. Upowszechnia podstawowe wartości kultury polskiej, historii, nauki, literatury, kształtując wrażliwość poznawczą i estetyczną.

Nie ulega wątpliwości, że działalność ta prowadzona jest za pieniądze podatników. Co za to otrzymują podatnicy? Jestem przekonana, że w ciągu ostatnich lat mieszkańcy Gminy i Powiatu Wołomin byli często świadkami i uczestnikami wielu imprez, budzących powszechne zainteresowanie. Były to spotkania na dobrym poziomie, rozbudzające aspiracje i edukacyjne, i kulturalne: promocje książek, spotkania autorskie, wieczory poezji i spektakle teatralne, imprezy historyczne (rocznice i ludzie, o których należy pamiętać), plastyczne (wernisaże wystaw twórców związanych z naszym powiatem), muzyczne (przy wykorzystaniu posiadanego w muzeum fortepianu Patronki).

W czasach gospodarki rynkowej trudno osiągnąć ten najwyższy poziom i dobre wyniki w pracy. Wie to każdy, kto zarządza własną firmą, w której trzeba być jednocześnie menedżerem, administratorem i specjalistą.

Muzeum - ze swoją strukturą, z posiadanymi zbiorami, ludźmi w nim pracującymi oraz finansami - jest przecież instytucją. Nie nastawioną na zysk! Tak ujmuje to ustawodawca. Jednocześnie musi, przynajmniej w ograniczonym zakresie, działać wedle zasad rynkowych, tzn. umiejętnie sprzedać swój "produkt" (czyli koncert, wystawę, spotkanie literackie), dążyć do zminimalizowania kosztów jego wytworzenia i - co równie ważne - budować swój wizerunek u odbiorców. Muzeum jest zobowiązane wyjść na przeciw wszystkim: dzieciom i młodzieży, dorosłym, niepełnosprawnym, seniorom...

Zmieniające się warunki ekonomiczne, w jakich przyszło działać muzeum, wymagają także wypracowania środków we własnym zakresie oraz poszukiwania dodatkowych dochodów, które są warunkiem prowadzenia działalności kulturalnej.

Muzeum to również OBIEKT TURYSTYCZNY. Podnosi walory turystyczne regionu, promuje miasto. Istnieje grupa entuzjastów twórczości pisarzy, którzy chętnie odwiedzają wnętrza, gdzie "żył i tworzył". To miłośnicy literatury, którzy przyjeżdżają pooddychać atmosferą domu pisarza.

Zwiedzający ci stanowią dowód, że co miejscowe i regionalne, powinno być wyeksponowane na miejscu i służyć w poznawaniu tradycji naszej miejscowości.

Bez muzeum kreowanie małej ojczyzny jest oczywiście możliwe, ale może być utrudnione. Nie sposób pominąć innych ról pełnionych przez muzeum, np. społecznej, ekonomicznej, a także politycznej! Muzeum lokalne ma istotne znaczenie w budowaniu więzi lokalnych, patriotyzmów lokalnych. Ale to jest już temat na rozprawę socjologiczną.

Tak w dużym skrócie zasygnalizowałam własne rozumienie misji muzeum w odniesieniu do instytucji, z którą jako pracownik się utożsamiam.

Moim marzeniem jest, aby przez następne lata Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich w Wołominie dobrze pełniło swoją rolę. Czego sobie i Państwu - mieszkańcom Gminy i Powiatu Wołomin - życzę.

Marzena Kubacz

Muzeum - lokalizacja

2007-01-01T00:26:00.000-08:00

Wyświetl mapę

Dom nad Łąkami

2006-02-28T23:30:00.000-08:00

Rodzinny dom Zofii Nałkowskiej (1884 – 1954) został zbudowany w połowie lat 90. XIX wieku przez ojca Pisarki – Wacława Nałkowskiego (1851 – 1911) – geografa i pedagoga, publicystę społecznego i literackiego.

Skromny drewniany domek stoi na niewielkim piaszczystym wzgórzu, wśród starych drzew, na granicy między Wołominem a Kobyłką. Od ruchliwej, asfaltowej szosy warszawskiej oddzielony jest łąką, która niegdyś dała nazwę całej posiadłości.
Na osiedlenie się właśnie na wołomińskich Górkach namówił wybitnego uczonego ówczesny właściciel majątku i dworu Wołomin, Henryk Konstanty Woyciechowski, z którym Wacław Nałkowski zaprzyjaźnił się w czasie studiów na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.

W Wołominie Zofia Nałkowska spędziła dzieciństwo i młodość. Wraz z siostrą Hanną (1888 – 1970) wychowywały się pod wpływem ojca i jego przyjaciół: ludzi nauki, pisarzy, publicystów, kontynuujących najlepsze tradycje i styl życia polskiej inteligencji. „Dom nad Łąkami” spełniał rolę salonu literackiego, do którego przyjeżdżało wiele znakomitych osób. Ich spotkania, dysputy i wykłady były dopełnieniem humanistycznego, ale odbiegającego od przyjętych wzorców wykształcenia Zofii Nałkowskiej.

Górki były też miejscem ciężkiej pracy naukowej, która w przyszłości miała ogromne znaczenie dla rozwoju międzywojennej geografii polskiej. Tu Wacław Nałkowski pisał książki poświęcone zreformowaniu nauczania geografii w szkolnictwie polskim. Zamiast nauki pamięciowej, operującej faktami i danymi statystycznymi, Nałkowski wprowadzał zasadę przyczynowego wyjaśniania zjawisk przyrodniczych i ludzkich zachowań na ziemi, poszukiwał istniejących między nimi współzależności („Zarys metodyki geografii”). Napisał pierwszą w literaturze polskiej geografię regionalną pt.: „Zarys geografii powszechnej (rozumowej)”, w której naukowo opracował zjawiska występujące w poszczególnych regionach geograficznych.

Najważniejszym jego dziełem była pierwsza nowoczesna synteza geograficzna Polski, ujęta według regionów przyrodniczych, a nie według podziałów historycznych albo zaborczych („Polska” w Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego). Nie zdołał, niestety, dokończyć innego ważnego dzieła – „Wielkiego atlasu geograficznego” – który opracował wspólnie z Andrzejem Świętochowskim. Należy też wspomnieć o jego licznych artykułach polemicznych, w których walczył o postęp, wyzwolenie i równouprawnienie kobiet, o swobody demokratyczne w dziedzinie myśli i kultury, a także o książce pt.: „Forpoczty”, wydanej w 1895 roku, która była zapowiedzią modernizmu polskiego. „Forpoczty” napisał wspólnie z Marią Komornicką i Cezarym Jellentą.

Głośna była kampania Wacława Nałkowskiego przeciwko „połaniecczyźnie”: protest godzący w uświęcone tradycją obowiązujące ówcześnie wzorce osobowe.

W licznych zajęciach pomagała uczonemu cała rodzina: żona Anna (1862 – 1942) – autorka podręczników z zakresu geografii powszechnej i obie córki, które pisały pod ojcowskie dyktando, tłumaczyły prace geograficzne, zestawiały indeksy i projekty ilustracji do dzieł Wacława Nałkowskiego, prowadziły szkołę dla dzieci okolicznych chłopów. Później w dorosłym życiu, Zofia Nałkowska w Wołominie oddawała się pracy pisarskiej. Na Górkach odnajdywała tak potrzebny jej spokój. Tu powstawały m. in.: ”Romans Teresy Hennert”, „Granica”, dramat „Dom kobiet”. Dom rodzinny stał się tłem i tematem wielu utworów, ale wszedł do literatury i jest znany dzięki powieści „Dom nad łąkami”.

Na jego poddaszu Hanna Nałkowska miała pracownię rzeźbiarską. Ukończyła Akademię Sztuk Pięknych w Warszawie, gdzie studiowała u Xawerego Dunikowskiego i Edwarda Wittiga. Była uczennicą prof. Władysława Tatarkiewicza.

W 1937 roku, z powodu braku pieniędzy, panie Nałkowskie zdecydowały się sprzedać „Dom nad Łąkami”.

W czasie II wojny światowej, mimo że w Wołominie toczyły się ciężkie działania wojenne, dom na Górkach ocalał.

Mniej szczęśliwie potoczyły się jego losy po 1945 roku. Przejęty przez ADM w Wołominie, został przeznaczony na mieszkanie dla kilku rodzin. Nie odnawiany przez wiele lat niszczał, a ogród wokół domu uległ dewastacji. Dopiero w końcu lat 80. przystąpiono do remontu budynku.

Muzeum im. Zofii i Wacława Nałkowskich w Wołominie zostało otwarte 29 października 1992 roku, dzięki zaangażowaniu wielu osób i instytucji skupionych wokół ówczesnych władz samorządowych Wołomina oraz za sprawą grona wielbicieli twórczości Zofii Nałkowskiej.

„(...) domu drogi, gdzie nie ma już mnie, gdzie najbliżsi, w cudne letnie wieczory pod lampą wiszącą w tym za małym jadalnym pokoju, który tak wesoło wygląda z dołu przez gałęzie, gdy się wieczorem idzie droga nad łąką – myślą może teraz o mnie i pamiętają – domu mój drogi, najlepsza, najbliższa łez tęsknota moja jest zawsze przy tobie!

I jeżeli stanie się, że umrę gdzie indziej, to jednak o tym właśnie pomyślę w ostatniej godzinie, pomyślę tymi samymi słowami, które powiedziałam już raz: dom swój i przystań ostatnia”. („Dom nad łąkami”, 1925 r.)

Kocham Górki...

1994-12-15T23:35:00.000-08:00

"Kocham Górki, strasznie kocham, wszystko tam jest tak symbolicznie doniosłe"

- te słowa z Dziennika Zofii Nałkowskiej musiałam sobie nieustannie przypominać przez 15 lat mojej samotnej walki o utworzenie Muzeum Zofii Nałkowskiej.

Górki z 1977 roku, kiedy rozpoczynałam pracę nad koncepcją muzeum, w niczym nie przypominały znanego nam z przekazów literackich Domu nad Łąkami. Zdewastowany budynek, opuszczony już na szczęście przez przypadkowych lokatorów, przedstawiał straszny widok, a według opinii konserwatora nadawał się do rozbiórki.
Przegniłe ściany, odpadający tynk, wielokrotne przeróbki i grzyb zrobiły swoje, a resztę dopełnili lokatorzy, którzy nie odnawiali swych pomieszczeń od 1945 roku.

Wydawało się, że zbudowany w ciągu trzech miesięcy 1895 roku przez wiejskiego cieślę drewniany domek zostanie równie szybko odrestaurowany, i już jako muzeum, udostępniony publiczności.

Wtedy jednak nie znałam władz miejskich Wołomina i nie miałam dostępu do rękopisów Jerzego Surowcowa - artysty-dekoratora, który zjawił się tuż po wojnie w Wołominie, zamieszkał na pięterku Domu nad Łąkami, stając się już w 1955 roku inicjatorem utworzenia Muzeum Zofii Nałkowskiej. Wśród papierów po zmarłym w 1976 roku Jerzym Surowcowie, które dotarły do Muzeum Literatury po śmierci jego żony, znajduje się znamienny protokół z posiedzenia Społecznego Komitetu Utworzenia Muzeum Natkowskich w Wołominie z dnia 13 IV 1958 roku: "Niedopuszczalne jest żółwie tempo pracy Komitetu nie przejmującego się atakami prasy".

"W momencie, kiedy Ministerstwo Kultury zdobywa środki finansowe dla realizacji powstania placówki o kulturalnym znaczeniu na skalę krajową, w Wołominie panuje skandaliczny bezwład". Ta wypowiedź przedstawiciela Ministerstwa Kultury i Sztuki nie straciła nic ze swojej aktualności po 20 latach i można ją odnieść do oceny działalności ówczesnego Urzędu Miasta i Gminy Wołomin. Rozpoczynając z nimi współpracę nie zdawałam sobie sprawy, że zetknę się z indolencją, nieudolnością, złą wolą, korupcją, a nawet z próbą straszenia mnie "Partią" przez wiceprzewodniczącego Urzędu. Kiedy w 1978 roku otrzymałam do wglądu projekt techniczny rekonstrukcji budynku wydawało mi się, że to tylko bezmyślność urzędników spowodowała powstanie planów przebudowy domu ubogiego geografa w nowobogacką willę, otoczenie jej amfiteatrem i parkingiem dla całego miasta.

Projekty przewidywały także wyasfaltowane, sześć metrów szerokości liczące ścieżki, wycięcie drzew (co zostało wykonane w czynie partyjnym) oraz tzw. małą architekturę, wśród której znalazły się betonowe żaby. Opłacone sowicie, budziły tak wiele wątpliwości, iż konserwator zabytków Miasta Stołecznego Warszawy, któremu przedstawiłam projekty do konsultacji, pismem z 14 VII 1978 roku nie zatwierdził ich do realizacji. Po wielkich planach zostały tylko schody nierówno położone z płyt chodnikowych oraz wykopana sadzawka, zwana przez ówczesnych wołomińskich urzędników Wydziału Kultury "akwenem wodnym".

W obawie przed dalszą dewastacją domu Nałkowskich, przed niszczeniem krajobrazu, który stanowić miał integralną część przyszłego muzeum, wystąpiłam z wnioskiem o wpisanie Górek do rejestru zabytków kultury, co nastąpiło w roku 1982. Prawie od początku mojej działalności towarzyszyła mi i wspomagała swoim autorytetem doc. dr hab. Hanna Kirchner i red. Wiesław Budzyński, który swoimi artykułami w czołowej prasie literackiej tego okresu zmuszał urzędników wołomińskich do podjęcia właściwych działań.

Nasze wspólne wysiłki przyczyniły się do tego, że autorem nowego projektu rekonstrukcji domu Nałkowskich został inż. Zbigniew Wilma. Zanim projekt został zrealizowany, w trakcie budowy ginęły materiały budowlane, m.in. drewno, kamienie z piaskowca na podmurówkę do ogrodzenia, a nawet bele siatki ogrodzeniowej, wykorzystane w prywatnych ogródkach działkowych. Próbowano też po prostu sprzedać dom po dokonanej przebudowie.

W roku 1992, już po kolejnej zmianie we władzach miasta Wołomina, zdecydowano się otworzyć Muzeum mimo braku ogrodzenia i braku funduszy na wyposażenie wnętrz i realizację ekspozycji. Prace nad scenariuszem wystawy, doborem eksponatów i aranżacją plastyczną wnętrz zajęły mi już tylko symboliczne trzy miesiące, nie licząc oczywiście 15 lat nadzoru merytorycznego. Przy tworzeniu Muzeum niezwykle pomocną okazała się Halina Wojakowska - komisarz wystawy.

Kustosz Marzena Kubacz i dyrektor Jan Czyżmański, obecni pracownicy Muzeum starają się z powodzeniem przywrócić dawną atmosferę Domu nad Łąkami, który stał się miejscem spotkań naukowych, wieczorów literackich i koncertów poetycko-muzycznych.

mgr Jolanta Pol
grudzień 1994